Arnold Schalks (theater/spel)
- dag 1 / maandag 13 oktober / met Sunil Puljhun (beeldende kunst) / Groep 3
Bij Kirpalani koop ik 40 schriften en balpennen. Ik wil ze aan de jongens en meisjes uitdelen, zodat ze notities van de lessen kunnen maken. Vandaag werk ik met groep 3. Ik deel alvast schriften uit aan hen. Meisje L*. voegt zich bij ons. Om Sunil niet bij zijn lessen te storen, besluit ik de andere groepen hún schrift volgende week uit te reiken.
Groep 3 beloofde vorige week huiswerk te doen en over hun theaterstuk na te denken. Ik vraag naar de stand van zaken. A. voert het woord, maar zijn verhaal vertoont weinig samenhang. Bovendien schuiven voortdurend leden van 'andere' groepen aan, om hun schrift te claimen. Het is al met al zeer onrustig. Als de TV wordt ingeschakeld, trek ik de stekker eruit. Twee jongens gaan op de vuist vanwege een meningsverschil over de TV.
Z. biedt zich als notulist aan. Hij maakt een lijst van de personages en noteert een voorlopige rolverdeling. Er komt een prille versie van dialogen op papier. Terwijl Sunil en ik onze spullen pakken, ontstaat er ruzie over een paar schriften. Ik had ze misschien beter in één keer kunnen uitdelen. Nu laat ik de 30 overgebleven schriften en pennen achter bij de PA (Penitentiaire Ambtenaar, cipier).
*om de privacy van de pupillen niet te schenden kortte ik hun namen af.
- dag 2 / donderdag 16 oktober / met Herman Snijders (muziek II) / Groep 1
Herman krijgt het voor elkaar, dat we in het schoolgebouwtje mogen werken. De schriften die ik had willen uitdelen, liggen achter slot en grendel en alleen mijnheer Struyken heeft de sleutel. Hij is afwezig. Vandaag werk ik met Groep 1. R. heeft de rolverdeling en de tekst die we op 9 oktober hebben opgeschreven bij zich. Ik besluit in de beperkte ruimte van het lokaal een grove enscènering te maken op grond van hun notities. Groep 1 verbeeldt de eerste dag van het leven van Jezus Christus vanaf de Tocht naar Bethlehem tot aan de Geboorte van het Christuskind. D. souffleert de wat onwennige cast. Er wordt nauwelijks verstaanbaar gesproken. Groep 1 sluit het verhaal collectief af met een rap-variant op 'er is een kindeke....'. R. soleert.
- maandag 20 oktober / geen cursus i.v.m. Chinese feestdag
- dag 3 / donderdag 23 oktober / met Herman Snijders (muziek II) / Groep 2
Als we om 12:30 naar 'achter' mogen, zijn nog niet alle jongens uitgegeten. Ondanks mijn verzoek kan de PA nu alweer niet bij de schriften. Vandaag werk ik voor de eerste keer met Groep 2. Tot nu toe was mij onbekend, welk gedeelte van het levensverhaal van Jezus zij kozen om te verbeelden. Nu blijkt, dat de verhalen van groep 2 en 3 elkaar grotendeels overlappen. Beiden kozen voor de episode vanaf het Laatste Avondmaal tot aan de Kruisiging. Zekerheidshalve stellen we toch een lijst op met personages, maken een rolverdeling en wisselen van gedachten over wat er in beeld gebracht moet worden. Het was onrustig, omdat gelijktijdig in een ander gedeelte van de 'zaal' (= overdekte eet- en werkruimte op de JOG binnenplaats) de reggae-versie van 'I wish you a Merry Christmas' gestalte kreeg. D. bleef ongestoord notities maken. De neergutsende regen vulde weldra de slotgracht rond de zaal.
- dag 4 / maandag 27 oktober / met Sunil Puljhun (beeldende kunst) / Groep 2
Alweer kunnen we pas om 12:45 uur beginnen. De meisjes zijn (wat later) van de partij. Vandaag krijg ik de schriften eindelijk te pakken. Ik verdeel ze onder de jongens en meisjes. Ik roep vertegenwoordigers van alle drie de groepen bijeen, om tot een evenwichtiger verdeling van het Christus-verhaal te komen. Mijn voorstel is, een tussenepisode in te lassen, die grofweg van Johannes de Doper tot aan het Laatste Avondmaal loopt. Ik roep R. en D. (Groep 1), F. en C. (Groep 2) en A. en Z. (Groep 3) om de tafel. We overleggen welke groep welk deel voor zijn rekening neemt. Ik geef groep 2 de opdracht om het verhaal op te pakken met Johannes de Doper om, via zijn arrestatie, zijn opvolging door Jezus, via de wonderen die Jezus verricht met de lamme, de blinde en de redding van de overspelige vrouw (een rol van meisje L.) bij het begin van het laatste avondmaal te eindigen. Zo ontstaat een mooie aansluiting op de episode van Groep 3. Een groepje jongens, dat geen zin meer had in tekenen of toneel krijgt toestemming om de instrumenten te halen en muziek te maken. Het werd een vrolijke, aanstekelijke boel.
- dag 5 / donderdag 30 oktober / met Herman Snijders (muziek II) / Groep 2
Ook vandaag kunnen we pas om 12:45 uur beginnen. Ik wil vandaag met Groep 3 aan de episode van het Laatste Avondmaal tot aan de Kruisiging werken. Ik heb de afgelopen dagen rekwisieten gekocht of gemaakt in de hoop, dat de jongens en meisjes daarmee wat meer houvast krijgen op hun te spelen personage. Ik leg de met die episode geassocieerde rekwisieten op tafel: 3 borden, 30 sluitringen (zilverlingen), 3 army caps, 2 zonnebrillen, 3 army sjaals, stukken touw, reflectievest, blauwe doek (Maria) en een doornenkroon. Groep 3 krijgt de opdracht om met behulp van die voorwerpen hun episode na te spelen.
Groep 3 geeft echter aan, geen toneel meer te willen spelen. De jongens concentreren zich voortaan liever op de muziek. Zij voegen zich bij de les van Herman in het schoolgebouwtje. Ik verruil hen voor Groep 2, en stel hen voor, om de episode van Groep 3 te spelen. Ze moeten omschakelen. F. tuurt verloren in zijn notitieboekje. Ik geef ze dezelfde spelopdracht met de rekwisieten en help ze op weg. We beginnen met drie bordjes op tafel te zetten en plaatsen Jezus, Judas en Petrus daarachter. Er wordt een tekst geïmproviseerd. Zo werken we de scènes één voor één door, gebruiken telkens andere rekwisieten. De groep krijgt er plezier in. Er tekent zich iets bruikbaars af.
Om 13.15 uur sluiten we de les af, om naar de presentatie van Groep 1 te kijken en aansluitend naar de reggae-versie van Kristneti in het schoolgebouw te luisteren. De door mij aan de drie groepsleiders uitgereikte pakjes rastakraaltjes blijken een druppel op de gloeiende plaat. Volgende week neem ik meer mee! Het is al met al een bruisende dag.
- dag 6 / maandag 3 november / alleen / Groep 1 & 2
Vandaag wederom pas om 12.45 uur begonnen. De jongens en de 2 meisjes hadden zich na het eten netjes verzameld in de zaal. Ik heb de muzikanten (Groep 3) met de instrumenten naar het schooltje gestuurd om daar aan de opdracht van Herman verder te werken. Ze kregen er een PA bij!
Ik heb nieuwe rekwisieten voor Groep 1 meegenomen. Ik wil aan een grove enscènering van de reis van Maria en Jozef naar Bethlehem tot aan de geboorte van Jezus werken.
Het blijkt telkens weer een enorme klus om de jongens en meiden op gang te krijgen. Tijdens de aanvankelijke chaos van het warmlopen ben ik vaak de wanhoop nabij. Alles praat door elkaar. Ik vang flarden verstaanbaars op, maar de strekking van de gesprekken ontgaan me. Ik laat ze eerst maar betijen en na wat strenge ingrepen en duidelijk uitgesproken instructies kunnen we van gedachten wisselen en mondt het uurtje toch elke keer weer uit in iets ontroerends. Om kort te gaan: Groep 1 heeft een geweldige doorloop van hun verhaal gepresenteerd, waarbij de baring van het Christuskind door meisje K. in ademloze stilte plaatsgreep. Er bleek overigens wel een voetbal onder haar opgebolde jurk tevoorschijn te komen en niet de blanke pop, die ik bij Kirpalani had gekocht.
Het drama werd afgerond met een rap door R. en D. trommelend op het tafelblad. Groep 2 mocht daarna presenteren, maar ze hadden zich toch bedacht: niet het Paasverhaal werd uitgebeeld, maar een roof, gevolgd door arrestatie en een rechtzaak. Het ontaardde in veel geloop, weinig focus. Erg vaag dus. Dat betekent niet dat hun insteek niet bruikbaar is. Ik ga er aanstaande donderdag met hen aan werken.
- dag 7 / donderdag 7 november / met Edgar Fraenck (dans) / Groep 2
Vandaag kunnen we om 12.15 uur beginnen! Helaas kunnen de meisjes er niet bij zijn vanwege personeelsgebrek. De muziekgroep verdwijnt met de instrumenten in het schooltje. Edgar gaat met de mensen van Groep 1, die eigenlijk al heel ver zijn met hun aandeel in de kerstviering, werken aan de choreografie van hun eind-rap. Ik werk vandaag met Groep 2 aan de uitwerking van hun laatste voorstel voor een toneelstuk. Het verhaal begint met de beroving van een supermarkt, en eindigt met een berouwlied. Ondanks mijn verzoek om iets lichters te bedenken, blijven de heren bij hun keuze. Ik stel wel als eis, dat ze een rol voor een meisje (L.) inbouwen. Er werd driftig geïmproviseerd met behulp van rekwisieten. A. geeft als een soort vliegende keep goede aanwijzingen, en speelt wat rolletjes voor.
Ik heb met de OD (Onderdirecteur) gesproken over het verzoek om op maandag 10 en donderdag 13 november gebruik te mogen maken van de recreatiezaal. Op het toneel wordt alles anders. Ik hoop dat de ruimte de pupillen op nieuwe ideeën brengt.
- dag 8 / maandag 10 november / met Alida Neslo (theater/spel) / Groep 1 en 2
Alvorens op de bus te stappen haal ik de door Herman Snijders klaargelegde adapters voor de keyboards op bij de Muziekschool. Alida belt me op, dat ze vandaag weliswaar aanwezig zal zijn, maar dat ze op eigen gelegenheid naar Boma zal reizen. In de Ware Tijd lees ik, dat o.a. Edgar (Boergo) Burgos van de Surinaamse feestband Trafassi een workshop zal geven in de Penitentiaire inrichting.
De SuriVlaams-delegatie arriveert ruim op tijd aan de poort. Edgar kan zich niet legitimeren en belt zijn broer om spoorslags zijn paspoort langs te brengen. We kunnen op tijd naar 'achteren', waar de keyboard-speler zijn instrument op één van de tafels in de zaal opstelt. Ook de meisjes zijn aanwezig. Alida stelt de gast-artiesten voor en leidt de les in.
Ik stel voor om de muziekgroep met de SuriVlaams-delegatie in de zaal achter te laten en voor het eerst met de theatergroepen 1 en 2 in de geboekte recreatiezaal te repeteren. Beide groepen verzamelen de dozen met rekwisieten en stellen zich op voor de afmars. In het gelid begeven we ons naar de recreatiezaal alwaar we eerst het podium ontruimen.
We beginnen met groep 1. Meisje K. is nu definitief bij groep 1 ingedeeld. Zij neemt de rol van Maria over van M., die zich nu beraadt op een nieuwe rol. Groep 1 werkt het draaiboek, inclusief de slot-rap, wat onwennig af. De harde akoestiek van de zaal en het rumoer van het door groep 2 gevormde publiek stelt hoge eisen aan de concentratie. Desondanks is de fysieke ervaring van de speelvloer, hoe rudimentair ook, een belangrijke stap in het leerproces.
Vervolgens is groep 2 aan de beurt. Hun (deze week bedachte profane) stukje is ongeraffineerd, luidruchtig en chaotisch. Ik heb de indruk dat de ruimte hen, anders dan groep 1, verrast, dat ze zich daarin stuurloos voelen en confuus zijn van de galm van hun overbedrijvigheid. Ik stel voor om komende donderdag exclusief te besteden aan de uitwerking van de ideeën van groep 2. Meisje L. is inmiddels definitief in groep 2 opgenomen en ontpopt zich in de sketch -opmerkelijk- als de rechterlijke macht.
Groep 1 is op grond van de zojuist opgedane ruimtelijke ervaring geïnspireerd geraakt, en vraagt toestemming om nog even iets op het podium uit te proberen. Daarvoor is helaas geen tijd. In gelid lopen we terug naar de binnenplaats, waar Edgar Burgos de laatste hand legt aan de tekst van één van de jongens.
D. (de 'verteller' in het toneelstuk van groep 1) staat op de binnenplaats met een gekortwiekt vogeltje op zijn wijsvinger. Dat beeld wil ik in onze enscènering van het kerstverhaal inbouwen (zie: maandag 24 november).
- dag 9 / donderdag 13 november / met Alida Neslo (theater/spel) en Sunil Puljhun (beeldende kunst) / Groep 2
Vandaag rijdt de NVB (Nationaal Vervoers Bedrijf)-bus naar Helena Christina niet. Alida en ik nemen de PWBL-bus en komen nog steeds ruimschoots op tijd op de Inrichting aan. Vandaag heb ik wederom de recreatiezaal besproken. Daar wil ik alleen met groep 2 gericht werken aan de enscènering van hun stuk.
Sunil installeert zich in de zaal met een klein groepje tekenaars.
Er is via de SuriVlaams-connectie een compleet drumstel gearriveerd, dat de jongens in bruikleen krijgen. Een opgewonden colonne muzikanten stelt zich met de onderdelen van de drumkit op, om naar de door mij gereserveerde recreatiezaal op te trekken. De combinatie muziek en theater op één locatie lijkt me onwerkbaar. Ik stel voor om de muziekgroep in het schoolgebouw te laten oefenen. Meneer Struyken, de hoofd-PA van het JOG, maakt bezwaar. Hij heeft onvoldoende personeel om op 3 plekken tegelijk toezicht te houden. Alida biedt uitkomst: zij neemt de verantwoordelijkheid en ontfermt zich over de muziekgroep.
In de recreatiezaal werk ik met groep 2. Het wordt een intensief uurtje, waarbij ik het spel om de haverklap onderbreek om commentaar en correcties te geven. De jongens zijn licht geïrriteerd door mijn voortdurende interrupties, maar ik ben van mening dat het beter is om in een pril stadium hard te snijden, dan later ingesleten gewoontes moeizaam af te moeten leren. Mijn ingrepen hebben vooral met zichtbaarheid en verstaanbaarheid van de spelers te maken. F. brengt in een schriftje de aanwijzingen op het gebied van enscènering in kaart.
Op zaal overhandigt W. me een schriftje met twee gedichten, die hij graag geprint en gekopieerd zou willen hebben. Hij wil de kopiën na afloop van de Kerstviering onder het publiek verdelen. Ik neem het schriftje mee naar huis voor verdere verwerking, maar kom tot de conclusie dat er eerst een flinke redactie (kan ik niet zelf) overheen moet, voordat het publicabel is.
- dag 10 / maandag 17 november / alleen / Groep 1
De NVB-bus naar Helena Christina rijdt weg zonder Edgar aan boord. De dienstdoende wacht van de Inrichting weet niets van een resocialisatieproject, belt het JOG en kijkt me ondertussen wantrouwig aan.
Ik word pas om 12:45 uur doorgelaten. Meneer Struyken heeft met personeelstekort te kampen. Ook de meisjes kunnen vandaag niet aan de activiteiten deelnemen. Ik had gehoopt, op drie afzonderlijke locaties te kunnen werken: de muziekgroep zelfstandig werkend in de school, theatergroep 2 met Edgar op de binnenplaats en theatergroep 1 met mij in de recreatiezaal. Nu Edgar niet aanwezig is, moet ik de activiteiten op 2 plekken concentreren. Meneer Struyken zwicht voor mijn pleidooi om de verantwoordelijkheid te delen en geeft mij toestemming om zonder PA met de relatief kleine groep 1 (9 jongens) in de recreatiezaal te werken.
En dan gooit de regen roet in het eten. Het gustst en gorgelt machtig. De jongens blijven op kamer. Ik loop langs de deuren en spreek met F., P., R., D. en N. We stellen een verlanglijstje op van nog te bezorgen rekwisieten. Onverrichterzake keer ik naar Paramaribo terug.
Lijstjes met verlangde rekwisieten van groep 1 en groep 2
- dag 11 / donderdag 20 november
Vandaag moet ik verstek laten gaan, omdat de constructie van het podium voor het spreekkoor voor Someni tongo première op zaterdag 22 november prioriteit heeft. Alida vervangt me.
- dag 12 / maandag 24 november / alleen / Groep 1
Vandaag loopt er het nodige mis. Ik sta er wederom alleen voor. Het schema vermeldt, dat ik vandaag met Alida zal samenwerken, maar Alida is volgens mijn informatie nog in Nederland.
Ik mag pas om 12:30 uur naar achteren, en eenmaal daar aangekomen blijkt, dat er 8 jongens op isolatie zitten, een ander aanzienlijk deel zit nog op school en een laatste deel is nog niet klaar met eten.
De meisjes L. en K. wachten in het wachthok op instructies. Mij worden uiteindelijk netto 25 minuten werken gegund met groep 1 op de binnenplaats en niet in de door mij écht besproken recreatiezaal. Teleurstellende omstandigheden, sippe gezichten. Toch is het hoopgevend wat de jongens en het meisje van groep 1 in die korte tijd neerzetten.
Helaas is D. vandaag niet beschikbaar omdat hij in isolatie zit. Hij heeft een sleutelrol: hij speelt de verteller die, rechts op het toneel vóór het voordoek staand, het kerstverhaal vertelt. Ik had hem voorgesteld het verhaal te vertellen aan het vogeltje op zijn vinger, terwijl zijn beschrijving achter hem op het toneel wordt verbeeld. Helaas, een poes blijkt het vogeltje te pakken te hebben gekregen. Weg beeld.
Ik spreek bij mijn vertrek met de PA's over de frequente slechte communicatie met betrekking tot de beschikbaarheid van de recreatiezaal; een noodzakelijke faciliteit met het oog op het huidige stadium van het project. Mij wordt aangeraden om een verzoekschrift in te dienen bij de directeur.
Om komende donderdag reeds van de zaal gebruik te kunnen maken (wat ik wil) moet ik de brief aanstaande woensdag persoonlijk op Boma komen afleveren, alwaar die direct behandeld zal worden (wordt beweerd). Ik stel een conceptbrief op, die ik ter keuring aan Alida mail. Ik wil hem niet afgeven zonder haar goedkeuring.
- dag 13 / donderdag 27 november / met Liesbeth Peroti (muziek I) / Groep 1 en 2
Ik vertrek met een tas vol bestelde rekwisieten: zonnebrillen, rasta-sjaaltjes, kettingen met kruisjes en speelgoedpistolen. Bij Lincoln Trading haal ik de afgezoomde poncho's (de bon vermeldt: hoofdlakens) op en loop naar de bus. Ik arriveer weer vroeg op de inrichting, maar benut de vrije tijd onder andere om mijn afscheid van aanstaande maandag voor te bereiden. Ik bestel 50 flesjes frisdrank bij de cantine en betaal vooruit. Dan wil ik de verzoekbrief voor het gebruik van de recreatiezaal persoonlijk aan de gevangenisdirecteur, de heer Blijd, afgeven. Dat blijkt niet te kunnen. Ik geef de enveloppe met de brief af bij de wacht.
Liesbeth arriveert aan de poort en mag met haar auto naar achteren rijden. Ik stap in. We pakken haar instrumenten uit op de binnenplaats en splitsen de verzamelde jongens in twee delen. Ik neem groep 1 en 2 mee naar de recreatiezaal voor een doorloop als opmaat voor de presentatie van aanstaande maandag.
Het wachten is op de meisjes, die pas om 12:45 uur arriveren. Inmiddels heeft groep 1 al een deel van het kerststuk achter de rug. D. (de verteller) heeft weinig energie en moet er als sleutelfiguur met de haren bijgesleept worden. Hij had zich achterin de zaal verscholen. M. speelt de aartsengel Gabriel in zijn zilveren poncho. Een riem om zijn middel zou de suggestie van een vleugelslag met zijn wiekende armen kunnen versterken. F. en K. spelen glansrollen. Tot mijn verrassing houden de meeste spelers zich aan de afgesproken enscènering en de spreekrichting (richting publiek). Nieuw is het gebruik van het voordoek, dat vlak voor de bevallingsscène discreet gesloten wordt. Het gordijn knarst en piept over de rail, maar sluit wel. Als het gordijn vervolgens weer geopend wordt heeft Maria een kindje in de arm. De twee koningen verschijnen dit keer in hun koninklijk roofdierengewaad. Het ziet er feestelijk uit. Door de vertraging die we hebben opgelopen met het wachten op de meisjes is er geen tijd meer voor het slotlied van groep 1. Dan start groep 2 met hun toneelstuk. Het begin heeft vaart. De berovingscène is aanzienlijk bekort, de dialogen zijn puntiger, verstaanbaarder en de nieuwe rekwisieten vinden direct toepassing. Maar al snel wordt het toneelbeeld rommeliger. Achter de schermen wordt er voortdurend aan het touw van het voordoek heen- en weer getrokken. Spelers die off-stage zouden moeten zijn, staan on-stage te hangen. Meisje K. van groep 1 blijkt plotseling ook een rolletje te hebben bij groep 2. Welke wordt mij niet duidelijk. De spelers onderbreken hun spel voortdurend voor onderling overleg. Het publiek verliest belangstelling en begint te kletsen. Mijn stemverheffingen hebben maar beperkte invloed op de gang van zaken. D. komt naar me toe om namens Groep 1 te zeggen, dat de groep zich heeft bedacht en toch liever een ander stuk wil spelen. Voor mij komt zijn bericht als een volslagen verrassing, zeker als ik terugblik op het zojuist getoonde enthousiasme in hun kerstspel. Ik uit mijn teleurstelling, maar ik weet dat ik gezien mijn ene nog resterende bezoek weinig tijd heb om ze op andere gedachten te brengen. De onrust blijft, het toneelstuk van groep 2 hort en stoot voort. Ik stel voor dat Groep 2 betere afspraken maakt over het verloop van de voorstelling, zodat de verhaallijn wat beter overkomt. De PA's laten ons tot mijn verbazing dit keer tot 14:00 uur doorwerken. We moeten snel inpakken, want ook Liesbeth blijkt de tijd vergeten te zijn.
- dag 14 / maandag 1 december / met Alida Neslo (theater/spel) / Groep 1 en 2
Vandaag is mijn laatste dag op Santo Boma. Om mijn afscheid te vieren koop ik 50 zakjes zoutjes bij Ragnies Rotishop aan de Heiligenweg alvorens in de bus te stappen. Op de inrichting aangekomen blijkt, dat de verleden week donderdag door mij bestelde 50 flesjes frisdrank toch niet voorradig zijn. Er is geen cantinepersoneel om die alsnog te leveren. Na warrig overleg krijg ik het door mij vooruitbetaalde bedrag terug. Een bevriende vrouwelijke PA, die vaak dienst heeft op het JOG, is bereid met haar eigen auto naar een supermarkt te rijden om de frisdrank alsnog te bezorgen.
Alida arriveert met de taxi, na een drukke ochtend lesgeven op het IOL. We bespreken het programma van vandaag. Navraag wijst uit, dat ons verzoek om gebruik te mogen maken van de recreatiezaal vanwege personeelsgebrek wederom op losse schroeven staat. Het door mij ingediende verzoekschrift en de daarop officieel gegeven goedkeuring blijkt niet tot alle organisatieniveaus doorgedrongen te zijn. Alida en ik halen verhaal bij de OD, die ons uitermate hoffelijk ontvangt en de zaak met één telefoontje rechtzet.
De muziekgroep (groep 3) krijgt verlof om op de binnenplaats zelfstandig te werken aan de opdrachten van Liesbeth Peroti en Herman Snijders. Alida en ik begeven ons met groep 1 en 2 en een lading rekwisieten naar de recreatiezaal voor de tussentijdse presentatie van de ontwikkelingen van het theaterproject.
D. spreekt me aan en zegt, dat Groep 1 hun verleden week aangekondigde plan om de voorstelling helemaal om te gooien, heeft laten vallen. Dat lucht me op. Helaas kan meisje K., dat in Groep 1 Maria speelt, vanwege hospitaalbezoek niet aanwezig zijn. Meisje L. vervangt haar. F. is daardoor gedwongen wat matter tegenspel te bieden. Maar ondanks de handicap van het ontbreken van Maria laat Groep 1 een compact stuk zien, dat zijn kracht voornamelijk aan de beelden van de spelers op het toneel, de 'tableau vivants' en wat minder aan de dialogen zal ontlenen. Het stuk wordt met het Kerstlied afgesloten, waarbij de herinnering aan de choreografische aanwijzingen van Edgar nog eens flink moet worden opgehaald.
Groep 2 stelt zich op voor hun bijdrage. Omdat de voertaal van het stuk Sranantongo is blijft een groot deel van de gesproken tekst voor mij slecht verstaanbaar, maar aan de reacties uit het publiek en Alida is af te lezen dat de dialogen spits en levendig zijn. De kernspelers van Groep 2 staan steviger in hun rol, wellicht omdat de door hun gespeelde personages (kleine criminelen) beter aansluiten op hun persoonlijke verleden. De enkele correcties die ik nog geef hebben telkens betrekking op de positie van de spelers op het toneel. Vooral F. spreekt (in zijn enthousiasme) onverbeterlijk met zijn rug naar het publiek. Het stuk van Groep 2 duurt, anders dan dat van Groep 1, lang. Groep 2 heeft meer tijd nodig om tot de boodschap (misdaad > berouw > vergiffenis) te komen. Maar juist dat maakt de combinatie van de twee uiteenlopende bijdragen zo geslaagd. Beiden groepen geven op volstrekt eigen, bij het karakter van de groepsleden passende wijze, vorm aan een Kerstboodschap van verzoening en hoop. We hebben samen heel wat in de grondverf kunnen zetten!
Nadat we de recreatiezaal hebben ontruimd en de rekwisieten hebben weggeborgen, begeven we ons met z'n allen naar de binnenplaats voor een afscheidswoord en het verdelen van de versnaperingen. Ik ben niet de enige van wie vandaag afscheid wordt genomen. Op 28 november overleed collega-kunstenaar Edgar Fraenck, die de jongens danslessen gaf, na een kort ziekbed. De jongens staan ter nagedachtenis als één blok op en nemen een moment stilte in acht. Het maakt indruk om hen zo eensgezind te zien staan. Een waardige afsluiting van de laatste lesdag.
De frisdrank en de zoutjes vinden vervolgens hun weg naar de jongens, die tenslotte op kamer worden gestuurd. Ik krijg een stevige hand van F., die ik met een brasa beantwoord. 'Onze' PA-bus is inmiddels vertrokken. Alida en ik pakken een taxi voor onze terugreis naar de stad.
HOE HET VERDER GING:
zondag 21 december / Kerstviering 2008
PROGRAMMA
9.00 - Openingsgebed door pupil X.
9.05 - Samenzang
9.20 - Toneelopvoering / De geboorte van Christus / Groep 1: Pikin fu Gado
9.30 - Toespraak waarnemend hoofd Justitiële Kinder Bescherming (JKB)
9.35 - Toespraak Directeur Centrale Penitentiaire Inrichting (CPI)
9.40 - Toneelopvoering / Recht en Waarheid / Groep 2: 'Ayo'
10.00 - Muziek / Groep: 'Ondrofeni'
10.20 - Muziek / Groep: 'The Lion Family'